Alles over jouw kind op de basisschool

Artikel
Hoogbegaafdheid, wat is dat? UPDATE DOOR ZWIJSEN 16-11-2010

Wat is hoogbegaafdheid? En hoe kun je de kenmerken van hoogbegaafdheid herkennen bij kinderen?

Wat is hoogbegaafdheid?

Met een score op een intelligentietest van 130 of hoger wordt iemand hoogbegaafd genoemd. Maar hoogbegaafdheid is meer dan alleen een getal. Een hoogbegaafd kind is ook erg creatief en gemotiveerd. Daarnaast spelen gezin, andere mensen in de omgeving van het kind, en de school een rol bij de manier waarop hoogbegaafdheid tot uiting komt in gedrag of prestaties.

Kenmerken hoogbegaafdheid bij kinderen

Een hoogbegaafd kind valt op meerdere terreinen op. Leest je kind begin groep 3 al op een hoog AVI-niveau, dan betekent dat nog niet dat hij hoogbegaafd is. Om van hoogbegaafdheid te kunnen spreken, spelen meerdere zaken mee. Kenmerken die je vaak ziet bij hoogbegaafde kinderen zijn:

– algehele ontwikkelingsvoorsprong ten opzichte van leeftijdsgenoten;
– vlotte taalontwikkeling en grote woordenschat;
– zeer leergierig;
– zichzelf leren lezen, schrijven en/of rekenen;
– veel diepgaande vragen stellen (bijvoorbeeld over leven en dood);
– originele oplossingen bedenken voor vraagstukken;
– perfectionistisch;
– ver doordenken en snel verbanden leggen;
– zeer goed geheugen;
– groot rechtvaardigheidsgevoel.

Deze kenmerken hoeven niet allemaal van toepassing te zijn bij hoogbegaafdheid, en kunnen zich bij elk kind anders uiten, afhankelijk van onder meer persoonlijkheid. Bovendien kunnen een of meerdere kenmerken verborgen blijven worden door bijvoorbeeld dyslexie, of doordat je kind op school is gaan onderpresteren doordat hij te weinig wordt uitgedaagd. ook kan het zo zijn dat een kind zich al in de eerste maanden van groep 1 gaat aanpassen aan het niveau van de groep omdat hij denkt dat dat van hem verwacht wordt!

Dit bemoeilijkt vaak het overleg tussen ouder en leerkracht, omdat je kind thuis en op school andere gedrag laat zien. Of nu ander gedrag laat zien dan voorheen.

Valkuilen hoogbegaafdheid

Hoogbegaafdheid lijkt op het eerste gezicht misschien alleen maar leuk. Maar er zijn ook een aantal valkuilen.

Hoogbegaafdheid en sociale ontwikkeling

De intellectuele ontwikkeling van hoogbegaafde kinderen loopt vooruit op hun kalenderleeftijd. Het is echter een fabeltje dat de sociale ontwikkeling van hoogbegaafde kinderen altijd achter blijft bij de intellectuele: vaak gaan die twee ontwikkelingen gelijk op!

De snelle sociale en intellectuele ontwikkeling van een hoogbegaafd kind kan problemen opleveren in de contacten met leeftijdgenootjes, maar dat hóéft niet.

Gedragsproblemen

Een hoogbegaafd kind kan zich in de klas gaan vervelen als hij niet genoeg uitgedaagd wordt. Gedragsproblemen (op school en/of thuis) kunnen het gevolg zijn.

Onderpresteren

Aanpassing aan de middenmoot is ook een vorm van onderpresteren. Het kind probeert dan niet op te vallen in de klas door zich aan te passen aan het niveau van de andere kinderen. Je kind presteert dan misschien wel 'goed', maar zou veel meer aankunnen en presteert dus onder zijn kunnen.

Door al deze valkuilen kan het gebeuren dat de hoogbegaafdheid van een kind niet of pas laat onderkend wordt, waardoor het onderwijsaanbod niet adequaat kan worden afgestemd op de behoefte. Een kind krijgt bijvoorbeeld het stempel 'druk' of zelfs 'ADHD', terwijl hij zich misschien alleen maar verveelt in de les. Dit alles kan negatieve gevolgen hebben voor de leermotivatie van je kind, en, ook later op de middelbare school en daarna, tot problemen leiden.

Extra aandacht voor hoogbegaafde leerlingen

Als je kind hoogbegaafd blijkt te zijn, is het belangrijk dat hij op school een passend onderwijsaanbod krijgt. Onvoldoende uitdaging kan snel leiden tot demotivatie! Dat kan gaan van kleine aanpassingen in het lesmateriaal (er zijn veel aanvullende materialen voorhanden die de school kan aanbieden. Het is dan wel belangrijk dat het niet bij 'aanbieden' blijft, maar ook nabespreken en helpen waar dat nodig is) tot ingrijpender zaken als het compacten en/of verrijken van de lesstof van een of meerdere jaren.

Ook thuis kun je je kind stimuleren, door hem of haar bijvoorbeeld een vreemde taal te laten leren of een muziekinstrument te laten bespelen.

Ook contact met andere bovengemiddeld intelligente kinderen kan heel waardevol zijn voor je kind. Kan dat niet op school, kijk dan eens in de buurt of er activiteiten worden aangeboden voor meer- en hoogbegaafde kinderen.


Kijk ook eens bij Pharos, de vereniging voor ouders van hoogbegaafde kinderen, en bij het CBO, het Centrum voor Begaafdheids Onderzoek in Nijmegen.

Kinderuniversiteit

Verschillende universiteiten hebben bijzondere programma's voor kinderen in de basisschoolleeftijd. Vaak zijn ze niet specifiek gericht op hoogbegaafden, maar zeker wel op kinderen met een brede interesse!

Zo organiseert de Universiteit van Tilburg elk jaar 6 à 7 colleges op het gebied van economie, recht, sociale wetenschappen, letteren, filosofie en theologie op het niveau van bovenbouwkinderen: de Kinderuniversiteit. Of kijk eens bij de UvA: www.kinderuniversiteit.nl


Getipt: